Question

निर्देश (46-52): अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: समीचीनमुत्तरं चिनुत। मानवजीवनस्य नास्ति कोऽप्यंशो यत्र गोभिर्नोपक्रियते। यथा माता पुत्रं रक्षति पालयति, तथैव गौरपि रक्षति पालयति दुग्धादिना। अतिसरला मुग्धा चास्या आकृति:। तृणानि चरित्वा अमृतमयं दुग्धं ददाति मानवेभ्य:। अल्पा वत्सा बलीवर्दा भूत्वा हलशकटादिषु युज्यन्ते। गावो हि श्वेता:, कृष्णा, कपिला: पीता:, कर्बुराश्चेति नैकविधा:। कृषिप्रधानस्य भारतस्य मान एव सर्वस्वम् । गोजाता वृषा हलैर्भूमिं कर्षन्ति, उर्वराञ्च कुर्वन्ति । तैरेव क्षेत्राणि सिच्यन्ते कूपेभ्यो जलमुद्धृत्य । परिपक्वं च सस्यं तैरेव संशोध्यते गृहमानीयते च । ऐहलौकिक-पारलौकिकश्रेय:साधनस्य धर्मस्य गाव: प्रधानमङ्गम्। गोदुग्ध-दधि-घृतै: पुष्टानि भवन्ति शरीराणि। आयुर्वेदशास्त्रेषु दुग्धेषु गोदुग्धमेव उत्तमद्घुष्टम्, सर्वरोगेषु गोदुग्धस्यैवोपयोग: क्रियते । गव्यं धृतं बलं ददाति । यत्र भारते पुरा दुग्धदधि-घृतानां नद्य: प्रवहन्ति स्म तत्र हा ! दुग्धदधिघृतादयो हि दुर्लभा सञ्जाता: । कथमद्य वयं बलिनो भवेम, शुष्कभोजनाशिनामस्माकं कथं दीर्घम् आयु: स्यात् । अद्यत्वे, स्वतन्त्रे देशे आशास्महे यद् गोवंशस्य रक्षा क्रियेत राष्ट्रं च समृद्धं स्यात् । पुन: शोभनानि दिनानि पश्येम। गवां सेवया लौकिकं श्रेय: लभ्यते इतीतिहास एवात्र प्रमाणाम् । को न जानाति यद्रघुवंशावतंसो राजा दिलीपो गोसेवया पुत्ररत्नं लेभे । गौतमशिष्यस्य सत्यकामस्यापि गोसेवयैव तत्त्वज्ञानं बभूव । भारतसंस्कृतिर्गां मातरं मन्यते । वस्तुत: सा मातैव । सा सर्वाण्यपि साम्येन पालयति । न केवलं गोरक्षकेभ्य एव ददाति सुखानि,अपि तु गोघातकेभ्योऽपि तथैव सुखानि वितरति । कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति । दिलीप: पुत्ररत्नं कथम् अलभत ?

• A. गोघृतभक्षणेन
• B. गोगन्धेन
• C. गोदुग्धपानेन
• D. गोसेवया

Answer 1

Answer: (D)

दिलीप: पुत्ररत्नं ‘गोसेवया’ अलभत अर्थात् राजा दिलीप ने गो सेवा के द्वारा पुत्ररत्न प्राप्त किया। राजा दिलीप रघुवंश वंशीय है। गौतमशिष्यस्य सत्यकामस्यापि गोसेवयैव तत्वज्ञानं बभूव (गौतम के शिष्य सत्यकाम को गौ सेवा के द्वारा ही तत्त्वज्ञान प्राप्त हुआ)। अलभत – लभ् धातु लङ्लकार प्रथम पुरुष एकवचन का रूप है।